Materiały do "Aktywne słuchanie podczas procesu coachingu"

2.1 Znaczenie aktywnego słuchania dla skutecznego coachingu

Cenną techniką w procesie coachingowym jest aktywne słuchanie. Nie jest ono łatwe, ponieważ wymaga od trenera stuprocentowej koncentracji na tym, co mówi rozmówczyni, przyswojenia i zrozumienia treści, a w efekcie jest podstawą do umiejętnego prowadzenia procesu coachingowego, formułowania dodatkowych pytań i odpowiedzi, jeśli zajdzie taka potrzeba. Umiejętność ta pozwoli trenerowi zrozumieć i omówić pomysły i sugestie uczącej się kobiety, które pojawiają się w trakcie rozmowy.

Istnieje sześć kluczowych umiejętności aktywnego słuchania, które są równie ważne dla efektywnej komunikacji pomiędzy uczącym się a trenerem (proszę spojrzeć na poniższy wykres):

 

Można wymienić 6 kluczowych umiejętności aktywnego słuchania.

2.2  Przeszkody w stosowaniu aktywnego słuchania w coachingu dla uczących się kobiet

Mogą istnieć zewnętrzne i wewnętrzne przeszkody w aktywnym słuchaniu. Czasami bardzo trudno jest skupić się na tym, co mówi druga osoba z powodu różnych czynników rozpraszających, zmęczenia lub innych zakłóceń pochodzących z otoczenia (np. hałas, złe miejsce, itp.). Efektywny słuchacz nie powinien też skupiać się na tym, co chce powiedzieć, bo wtedy umyka mu treść przekazu uczącego się. Słuchacz nie powinien też przerywać w trakcie wypowiedzi drugiej osoby i zbyt szybko wyciągać wniosków. Skuteczny trener z tą umiejętnością powinien odciąć swoje myśli od wszelkich rozpraszaczy i skupić się tu i teraz całkowicie na rozmówcy, aby nie przegapić żadnej ważnej dla procesu coachingowego informacji. Sygnałem dla rozmówcy, że trener go słucha, może być np. kontakt wzrokowy, reakcje emocjonalne, przytakiwanie na jego słowa i inne.

Aktywne słuchanie wymaga otwartego umysłu oraz wykluczenia osądzania i narzucania swojego zdania. Trener powinien być otwarty na nowe pomysły i możliwości. Czasami ogromną przeszkodą w procesie coachingowym są silne poglądy trenera, które narzucają bardzo schematyczne, niekoniecznie trafne rozwiązania, które w jakiś sposób ograniczają uczącego się. Warto wstrzymać się z osądem/oceną, nie krytykować i unikać kłótni spowodowanych różnicą zdań.

2.3  Techniki aktywnego słuchania  

Pierwszą umiejętnością aktywnego słuchania jest skupienie swojej uwagi na tym, co mówi ucząca się kobieta. Należy włożyć wiele wysiłku w to, by w 100% skupić się na słowach, postawie i emocjach - na wszystkich aspektach wypowiedzi mówcy.

Innym ważnym punktem aktywnego słuchania jest odzwierciedlanie informacji i emocji uczącego się, dzięki czemu czuje się on wysłuchany i zrozumiany. Refleksja jest techniką aktywnego słuchania, która pokazuje, że zarówno słuchacz, jak i mówca są w tym samym punkcie. W trakcie rozmowy warto parafrazować treść, aby potwierdzić wysłuchanie i zrozumienie informacji. Czasami w przekaz może wkradać się błąd, np. gdy ucząca się osoba źle wymówiła słowa, chcąc przekazać to, o co jej chodziło. Zatem refleksja, oprócz potwierdzenia, że dana osoba słucha, pomaga również wyeliminować błędy w komunikacji.

Jeśli coś jest niejasne, warto zadać o to pytanie, aby upewnić się, że informacja została dobrze zrozumiana lub wyjaśnić wątpliwości. Ważnymi narzędziami aktywnego słuchania dla trenera są pytania otwarte, takie jak: "Co sądzisz o...", "Jakie jest twoje zdanie na temat...?", "Opisz...". Są to pytania wyjaśniające i sprawdzające, które pomagają trenerowi w rozwiązaniu danego problemu. Dobrą reakcją trenera powinno być skupienie się na pytaniu uczącego się. Pomaga to w utrzymaniu ducha współpracy.

Piątą umiejętnością związaną z aktywnym słuchaniem jest podsumowywanie, czyli przerabianie kluczowych wątków w trakcie rozmowy. Pomaga to potwierdzić i usystematyzować zrozumienie punktu widzenia rozmówcy, a także określić wzajemne obowiązki i działania obu stron. Umiejętność ta polega na krótkim podsumowaniu, jak dana informacja została zrozumiana, a następnie poproszeniu rozmówcy o to samo. Może to brzmieć np. tak: "Pozwól, że podsumuję to, co powiedziałeś, aby sprawdzić, czy dobrze zrozumiałem. (...) Czy dobrze to zrozumiałem?".

Ostatnim elementem aktywnego słuchania jest przedstawienie swoich pomysłów, sugestii, odczuć dotyczących treści rozmowy. Powinno to jednak opierać się na zrozumieniu drugiej osoby. Jeśli trener spojrzy na problem z perspektywy osoby uczącej się, dopiero wtedy może opowiedzieć o podobnym doświadczeniu czy rozwiązaniu. Należy jednak pamiętać, że nic nie powinno być narzucane. Ucząca się kobieta musi czuć, że są pewne opcje, ale wybór należy do niej. Warto też zachęcać uczennicę do zaproponowania swojego pomysłu.

1.4  Wskazówki - jak doskonalić umiejętność aktywnego słuchania?

Wiele osób zakłada, że są dobrymi słuchaczami, ale rzeczywistość pokazuje, że nie we wszystkich przypadkach. Istnieje wiele trudności, rozproszeń ze strony otoczenia, jak również wynikających z błędów komunikacyjnych. Aby być dobrym słuchaczem, należy wyeliminować wszelkie czynniki rozpraszające, zwracać uwagę na ton głosu i mowę ciała. Warto dążyć do 80% słuchania i 20% mówienia. Należy pamiętać, że nie zawsze trzeba odpowiadać lub komentować. Czasami przerwa w dialogu jest konieczna i dobra. Może pomóc w zebraniu i uporządkowaniu myśli. Bycie uważnym słuchaczem oznacza również bycie silnym liderem.



Linki do samokształcenia